Medicatie en duizeligheid
Medicatie kan duizeligheid veroorzaken of bestaande duizeligheidsklachten versterken. Dit kan op verschillende manieren gebeuren. Sommige medicijnen hebben invloed op bloeddruk, hartslag, alertheid, spiercontrole, balans, slaap, concentratie of het zenuwstelsel. Daardoor kan iemand zich licht in het hoofd, suf, instabiel of duizelig voelen.
Soms ontstaan klachten kort na het starten van een medicijn. Soms ontstaan klachten na verhoging of verlaging van de dosering, door een combinatie van meerdere medicijnen of bij het afbouwen of stoppen van medicatie.
Duizeligheid door medicatie komt vaker voor bij ouderen en bij mensen die meerdere medicijnen tegelijk gebruiken. Dit wordt ook wel polyfarmacie genoemd.
Belangrijk: stop niet zomaar met voorgeschreven medicatie. Bespreek duizeligheid bij medicatiegebruik altijd met de huisarts, specialist of apotheker.
Kan medicatie duizeligheid veroorzaken?
Ja, verschillende medicijnen kunnen duizeligheid, lichtheid in het hoofd, sufheid of instabiliteit als bijwerking geven. Het gaat niet altijd om draaiduizeligheid vanuit het evenwichtsorgaan. Vaak voelt medicatiegerelateerde duizeligheid meer als lichtheid, wankelheid, slaperigheid, verminderde alertheid of het gevoel bijna flauw te vallen.
Medicatie kan bijvoorbeeld bijdragen aan:
- Een lagere bloeddruk
- Een daling van de bloeddruk bij opstaan
- Een tragere of snellere hartslag
- Sufheid of slaperigheid
- Verminderde alertheid
- Verminderde coördinatie
- Spierzwakte
- Wazig zien
- Minder stabiel lopen
- Meer kans op vallen
Niet iedereen krijgt last van duizeligheid door medicatie. De gevoeligheid verschilt per persoon en hangt onder andere af van leeftijd, gezondheid, dosering, nierfunctie, leverfunctie en combinatie met andere medicijnen.
Wanneer duizeligheid ontstaat na het starten, wijzigen of stoppen van medicatie, is het verstandig om dit te bespreken met de huisarts of apotheker.
Welke medicijnen kunnen duizeligheid veroorzaken?
Verschillende soorten medicijnen kunnen duizeligheid of instabiliteit veroorzaken of verergeren.
Voorbeelden van geneesmiddelengroepen waarbij duizeligheid of instabiliteit kan voorkomen zijn:
- Bloeddrukverlagers
- Plaspillen
- Bètablokkers
- Middelen bij hartritmestoornissen
- Antidepressiva
- Slaapmiddelen
- Kalmerende middelen
- Sterke pijnstillers zoals opioïden
- Sommige middelen tegen epilepsie of zenuwpijn
- Sommige middelen tegen allergie die suf maken
- Medicatie die invloed heeft op het evenwichtssysteem of gehoor
Deze lijst is niet volledig. Ook zelfzorgmiddelen, alcohol en combinaties van medicijnen kunnen invloed hebben op duizeligheid, sufheid en balans.
Het gaat niet alleen om één medicijn afzonderlijk. Juist de combinatie van meerdere middelen kan belangrijk zijn. Wanneer iemand meerdere medicijnen gebruikt die invloed hebben op bloeddruk, alertheid, slaap of balans, kan het risico op duizeligheid en vallen toenemen.
Medicatiegroepen en klachten
Waarom word je duizelig van bloeddrukmedicatie?
Bloeddrukmedicatie is bedoeld om de bloeddruk te verlagen of het hart en de bloedvaten te ontlasten. Dat kan medisch belangrijk zijn. Soms kan de bloeddruk echter te laag worden of te sterk dalen bij opstaan.
Hierdoor kan tijdelijk minder bloed naar de hersenen stromen. Dit kan klachten geven zoals:
- Een licht gevoel in het hoofd
- Wazig zien
- Instabiliteit
- Duizeligheid bij opstaan
- Het gevoel flauw te kunnen vallen
Deze klachten kunnen passen bij orthostatische klachten. Daarbij ontstaan de klachten vooral bij het opstaan vanuit liggende of zittende houding.
Wanneer u duizelig wordt na het starten of aanpassen van bloeddrukmedicatie, bespreek dit dan met de huisarts of apotheker. Pas medicatie niet zelf aan zonder overleg.
Kunnen plaspillen duizeligheid veroorzaken?
Plaspillen worden gebruikt om het lichaam extra vocht en zout te laten uitplassen. Ze kunnen belangrijk zijn bij bijvoorbeeld hoge bloeddruk, hartfalen of vocht vasthouden.
Bij sommige mensen kunnen plaspillen bijdragen aan duizeligheid, vooral wanneer er sprake is van vochttekort, lage bloeddruk of duizeligheid bij opstaan.
Klachten kunnen bestaan uit:
- Een licht gevoel in het hoofd
- Duizeligheid bij opstaan
- Spierzwakte
- Vermoeidheid
- Wazig zien
- Het gevoel bijna flauw te vallen
Ook kunnen veranderingen in zouten in het bloed soms klachten geven. Dit moet door een arts beoordeeld worden.
Bespreek duizeligheid bij gebruik van plaspillen met de huisarts of apotheker. Stop niet op eigen initiatief, omdat plaspillen vaak om een medische reden zijn voorgeschreven.
Kunnen bètablokkers duizeligheid veroorzaken?
Bètablokkers kunnen invloed hebben op hartslag en bloeddruk. Bij sommige mensen kan dit leiden tot duizeligheid, vooral bij opstaan, inspanning of plotselinge houdingsveranderingen.
Klachten kunnen bestaan uit:
- Een licht gevoel in het hoofd
- Vermoeidheid
- Traagheid
- Instabiliteit
- Het gevoel bijna flauw te vallen
Bètablokkers worden om verschillende redenen voorgeschreven, bijvoorbeeld bij hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, hartklachten, migraine of andere aandoeningen. Daarom is het belangrijk om niet zelf te stoppen met deze medicatie.
Bespreek duizeligheid bij gebruik van bètablokkers met de huisarts, specialist of apotheker.
Kunnen antidepressiva duizeligheid veroorzaken?
Sommige antidepressiva kunnen duizeligheid, sufheid, lichtheid in het hoofd of instabiliteit veroorzaken. Dit kan vooral optreden in de eerste periode na het starten, bij verhoging of verlaging van de dosering of bij het afbouwen of stoppen.
De klachten kunnen verschillende vormen hebben. Sommige mensen ervaren een licht gevoel in het hoofd, slaperigheid of wankelheid. Anderen beschrijven een vreemd, zweverig of instabiel gevoel.
Antidepressiva kunnen ook invloed hebben op slaap, alertheid, bloeddruk of balans. Daardoor kan het risico op duizeligheid of vallen toenemen, vooral bij ouderen of bij combinatie met andere medicijnen.
Wanneer u duizelig wordt na het starten of aanpassen van antidepressiva, bespreek dit dan met de voorschrijvend arts of apotheker. Stop niet abrupt zonder medisch overleg.
Kun je duizelig worden als je stopt met antidepressiva?
Ja, bij het afbouwen of stoppen van antidepressiva kunnen tijdelijke klachten ontstaan. Dit worden soms onttrekkingsverschijnselen of afbouwklachten genoemd.
Mogelijke klachten zijn:
- Duizeligheid
- Een licht of zweverig gevoel
- Misselijkheid
- Onrust
- Slaapproblemen
- Hoofdpijn
- Gevoeligheid voor beweging
- Een vreemd elektrisch gevoel in het hoofd of lichaam
Deze klachten ontstaan vooral wanneer medicatie te snel wordt afgebouwd of abrupt wordt gestopt. Niet iedereen krijgt hier last van.
Wanneer u duizeligheid ervaart tijdens het afbouwen van antidepressiva, bespreek dit dan met de voorschrijvend arts of apotheker. Soms is een langzamer afbouwschema nodig.
Kunnen slaapmiddelen duizeligheid veroorzaken?
Ja, slaapmiddelen kunnen sufheid, slaperigheid, verminderde coördinatie en instabiliteit veroorzaken. Daardoor kan iemand zich duizelig voelen of minder stevig lopen.
Vooral bij ouderen kunnen slaapmiddelen het risico op vallen vergroten. Ook kan sufheid de volgende ochtend nog aanwezig zijn, waardoor lopen, traplopen, fietsen of autorijden minder veilig kan zijn.
Klachten kunnen bestaan uit:
- Duizeligheid
- Slaperigheid
- Wankel lopen
- Verminderde concentratie
- Tragere reacties
- Spierzwakte
- Meer kans op vallen
Gebruik slaapmiddelen alleen volgens voorschrift. Bespreek aanhoudende duizeligheid, sufheid of instabiliteit met de huisarts of apotheker.
Kunnen kalmerende middelen duizeligheid veroorzaken?
Kalmerende middelen kunnen invloed hebben op het zenuwstelsel. Ze kunnen spanning verminderen, maar ook sufheid, verminderde alertheid, spierzwakte en instabiliteit veroorzaken.
Sommige mensen merken dat ze minder stevig lopen, trager reageren of sneller duizelig worden. Dit kan vooral optreden bij hogere doseringen, combinatie met andere middelen of gebruik bij ouderen.
Kalmerende middelen kunnen ook de kans op vallen vergroten. Dit geldt zeker wanneer ze worden gecombineerd met slaapmiddelen, alcohol of andere medicijnen die sufheid geven.
Bespreek duizeligheid of instabiliteit bij gebruik van kalmerende middelen altijd met de huisarts of apotheker.
Kunnen sterke pijnstillers duizeligheid veroorzaken?
Sterke pijnstillers, zoals opioïden, kunnen duizeligheid, sufheid, misselijkheid en instabiliteit veroorzaken. Ook kunnen ze het reactievermogen verminderen.
Dit kan vooral in het begin van de behandeling optreden, na verhoging van de dosering of wanneer deze middelen worden gecombineerd met slaapmiddelen, kalmerende middelen of alcohol.
Klachten kunnen bestaan uit:
- Sufheid
- Duizeligheid
- Misselijkheid
- Wankel lopen
- Verminderde concentratie
- Meer kans op vallen
Gebruik sterke pijnstillers alleen volgens voorschrift. Bespreek duizeligheid of sufheid met de voorschrijvend arts of apotheker.
Kunnen middelen tegen epilepsie of zenuwpijn duizeligheid veroorzaken?
Sommige middelen tegen epilepsie of zenuwpijn kunnen duizeligheid, slaperigheid, wazig zien of coördinatieproblemen veroorzaken. Deze middelen werken op het zenuwstelsel en kunnen daardoor invloed hebben op balans en alertheid.
De klachten kunnen vooral optreden bij het starten, verhogen van de dosering of combineren met andere medicijnen die sufheid geven.
Bespreek duizeligheid, wankelheid of wazig zien bij gebruik van deze middelen met de huisarts, specialist of apotheker.
Kunnen antibiotica duizeligheid veroorzaken?
Bij sommige mensen kan tijdens een antibioticakuur duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd optreden. Dit kan komen door het medicijn zelf, maar ook door de infectie, koorts, verminderde eetlust, uitdroging of algemene zwakte.
Niet iedere antibioticakuur geeft duizeligheid en bij de meeste mensen is er geen blijvend effect op het evenwichtssysteem.
Bij bepaalde medicijnen kan invloed op gehoor of evenwicht een rol spelen. Dat is niet bij alle antibiotica hetzelfde. Wanneer tijdens of na medicatie nieuw gehoorverlies, oorsuizen, heftige draaiduizeligheid of duidelijke balansproblemen ontstaan, is het belangrijk om contact op te nemen met de arts of apotheker.
Stop antibiotica niet zomaar zonder overleg, omdat de infectie dan onvoldoende behandeld kan worden.
Kunnen middelen tegen duizeligheid zelf bijwerkingen geven?
Soms schrijft een arts tijdelijk medicatie voor tegen duizeligheid, misselijkheid of reisziekte. Sommige van deze middelen kunnen sufheid, slaperigheid, droge mond, wazig zien of verminderde alertheid veroorzaken.
Bij acute misselijkheid of hevige draaiduizeligheid kan tijdelijke medicatie soms nuttig zijn. Langdurig gebruik is echter niet altijd wenselijk, omdat sufheid en verminderde alertheid het dagelijks functioneren kunnen beïnvloeden.
Bij sommige vormen van vestibulaire revalidatie is het bovendien belangrijk dat het evenwichtssysteem actief leert herstellen. Bespreek langdurig gebruik van middelen tegen duizeligheid daarom altijd met de arts of apotheker.
Waarom komt duizeligheid door medicatie vaker voor bij ouderen?
Bij ouderen komt duizeligheid door medicatie vaker voor. Daar zijn verschillende redenen voor.
Het lichaam verwerkt medicijnen op oudere leeftijd soms anders. Ook kunnen nieren en lever minder snel werken, waardoor sommige medicijnen langer of sterker kunnen werken. Daarnaast gebruiken ouderen vaker meerdere medicijnen tegelijk.
Verder spelen bij ouderen vaak meerdere factoren mee, zoals:
- Bloeddrukveranderingen
- Verminderde spierkracht
- Verminderd zicht
- Balansproblemen
- Neurologische aandoeningen
- Grotere gevoeligheid voor sufheid
- Groter valrisico
Wanneer een oudere patiënt duizelig wordt, is het belangrijk om medicatiegebruik mee te nemen in de beoordeling. Een medicatiecontrole of medicatiebeoordeling door huisarts en apotheker kan zinvol zijn.
Duizeligheid door combinatie van medicijnen
Soms ontstaat duizeligheid niet door één medicijn, maar door de combinatie van meerdere medicijnen. Dit komt vooral voor wanneer meerdere middelen invloed hebben op bloeddruk, hartslag, alertheid, slaap, spiercontrole of balans.
Voorbeelden zijn combinaties van bloeddrukmedicatie, plaspillen, slaapmiddelen, kalmerende middelen, antidepressiva, sterke pijnstillers of andere middelen die sufheid geven.
De klachten kunnen geleidelijk ontstaan. Daardoor is het verband met medicatie niet altijd meteen duidelijk.
Bij langdurige of onverklaarde duizeligheid is het verstandig om een actueel medicatieoverzicht mee te nemen naar het onderzoek. Ook kan beoordeling door huisarts of apotheker nodig zijn.
Wat kan de apotheker betekenen bij duizeligheid?
De apotheker kan helpen beoordelen of medicatie mogelijk een rol speelt bij duizeligheid, sufheid of instabiliteit. De apotheker kan onder andere kijken naar dosering, combinaties van medicijnen, bijwerkingen, interacties en het moment waarop klachten zijn ontstaan.
Ook kan de apotheker helpen met een actueel medicatieoverzicht. Dit kan nuttig zijn bij bezoek aan huisarts, specialist of fysiotherapeut.
Bij ouderen die langdurig meerdere medicijnen gebruiken, kan soms een medicatiebeoordeling door huisarts en apotheker zinvol zijn. Daarbij wordt gekeken of alle medicijnen nog nodig en passend zijn, en of bijwerkingen of combinaties mogelijk problemen geven.
Wat kan Duizeligheid.nl betekenen bij mogelijke medicatiegerelateerde duizeligheid?
Duizeligheid.nl past medicatie niet aan en geeft geen medicatieadvies zoals een huisarts, specialist of apotheker dat doet.
Wel nemen we medicatiegebruik mee in de analyse van duizeligheidsklachten. Tijdens het onderzoek wordt gekeken naar het klachtenpatroon en naar factoren die de duizeligheid kunnen veroorzaken of versterken.
Wanneer het klachtenpatroon wijst op een mogelijke relatie met medicatie, adviseren wij om dit te bespreken met de huisarts of apotheker.
Wanneer naast medicatie ook sprake is van evenwichtsklachten, instabiliteit, bewegingsgevoeligheid of restklachten na een vestibulaire aandoening, kan fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling soms wel zinvol zijn.
De behandeling richt zich dan niet op de medicatie zelf, maar op balans, stabiliteit, bewegingsvertrouwen en herstel van het evenwichtssysteem.
Wanneer moet u contact opnemen met een arts?
Neem contact op met de huisarts, specialist of apotheker wanneer duizeligheid ontstaat na het starten, stoppen of aanpassen van medicatie.
Neem direct contact op met een arts of huisartsenpost bij:
- Flauwvallen
- Pijn op de borst
- Ernstige benauwdheid
- Nieuwe neurologische klachten
- Dubbelzien
- Spraakproblemen
- Krachtsverlies
- Plotseling gehoorverlies
- Ernstige sufheid of verwardheid
- Acute ernstige duizeligheid met niet kunnen staan of lopen
- Duizeligheid na een val of klap op het hoofd
Stop niet op eigen initiatief met voorgeschreven medicatie. Overleg altijd eerst met de voorschrijvend arts, huisarts of apotheker.